top of page

ស្វរសន្ធិ

ស្វរសន្ធិ
ការតស្វរ និងស្វរ ដោយសង្ខេបដូចតទៅ

1. यण्-सन्धिः

__________यण् = य् व् र् ल् 

__________- इ / ई + असवर्णस्वरः  > य्

_______________ឧ. प्रति +  एकम् = प्रत्येकम् ; नदी +  अत्र =  नद्यत्र

__________- उ / ऊ + असवर्णस्वरः  > व्

_______________ឧ. मनु +  अन्तरम् = मन्वन्तरम्  ;  वधू + आगमनम् = वध्वागमनम्

__________- ऋ / ॠ + असवर्णस्वरः  > र्

_______________ឧ. पितृ +  इच्छा = पित्रिच्छा

__________- ऌ + असवर्णस्वरः  > ल्

_______________ឧ. घस्लृ +  आदेशः = घस्लादेशः

2. यान्तवान्तादेशसन्धिः

__________यान्तौ वान्तौ च  = अय् आय् अव् आव्

__________- ए + स्वरः  > अय् 

_______________ឧ. हरे +  ए = हरये ;  हरे +  आगच्छ = हरयागच्छ 

__________- ऐ + स्वरः  > आय् 

_______________ឧ. नै + अकः = नायकः ;  तस्यै +  इदम् = तस्यायिदम् 

__________- ओ + स्वरः  > अव् 

_______________ឧ. विष्णो + ए = विष्णवे ;  गुरो +  आदिश = गुरावादिश 

__________- औ + स्वरः  > आव् 

_______________ឧ.  पौ + अकः = पावकः ;  बालकौ +  आगतौ = बालकावागतौ

3. गुणसन्धिः

__________गुणः = ए ओ अर् अल्

__________- अ/आ + इ/ई > ए

_______________ឧ. देव + इन्द्रः = देवेन्द्रः ;  गण +  ईशः = गणेशः

_________________महा + इन्द्रः = महेन्द्रः ;  महा +  ईशः = महेशः

__________- अ/आ + उ/ऊ > ओ

_______________ឧ. सूर्य + उदयः = सूर्योदयः ;  एक +  ऊनविंशतिः = एकोनविंशतिः

_________________महा + उत्सवः = महोत्सवः ;  महा +  ऊर्मिः = महोर्मिः

__________- अ/आ + ऋ/ॠ > अर्

_______________ឧ. सप्त + ऋषयः = सप्तर्षयः ;  महा +  ऋषिः = महर्षिः

__________- अ/आ + ऌ > अल्

_______________ឧ. तव + ऌकारः = तवल्कारः ;  महा +  ऌकारः = महल्कारः​

4. वृद्धिसन्धिः

__________वृद्धिः =ऐ औ आर् आल्

__________- अ/आ + ए/ऐ > ऐ

_______________ឧ. एक + एकम् = एकैकम् ;  तव +  ऐश्वर्यम् = तवैश्वर्यम्

_________________सदा + एव = सदैव ;  महा +  ऐश्वर्यम् = महैश्वर्यम्

__________- अ/आ + ओ/औ > औ

_______________ឧ. तस्य + ओदनः = तस्यौदनः ;  मम +  औषधम् = ममौषधम्

_________________गङ्गा + ओघः = गङ्गौघः ;  महा +  औत्सुक्यम् = महौत्सुक्यम्

__________- अ/आ + ऋ > आर्

_______________ឧ. उप + ऋच्छति = उपार्च्छति ;  प्र +  ऋषभीयति = प्रार्षभीयति

__________- अ + ऌ > आल्

_______________ឧ. उप + ऌकारीयति = उपाल्कारीयति 

5. सवर्णदीर्घसन्धिः

__________सवर्णदीर्घः = आ ई ऊ ऋ

__________- अ/आ + अ/आ > आ

_______________ឧ. परम + अर्थः = परमार्थः ;  देव +  आलयः = देवालयः

_________________विद्या + अभ्यासः = विद्याभ्यासः ;  विद्या +  आलयः = विद्यालयः

__________- इ/ई + इ/ई > ई

_______________ឧ. कवि + इन्द्रः = कवीन्द्रः ;  कवि +  ईश्वरः = कवीश्वरः

_________________पृथवी + इन्दुः = पृथवीन्दुः ;  मही +  ईशः = महीशः

__________- उ/ऊ + उ/ऊ > ऊ

_______________ឧ. भानु + उदयः = भानूदयः ;  साधु +  ऊचुः = साधूचुः

_________________वधू + उत्साहः = वधूत्साहः ;  वधू +  ऊर्मिका = वधूर्मिका

__________- ऋ + ऋ/ऌ > ॠ

_______________ឧ. पितृ + ऋणम् = पितॄणम् ;  होतृ +  ऌकारः = होतॄकारः

6. पूर्वरूपसन्धिः

__________पूर्वरूपम् = ए ओ

__________- ए + अ > ए

_______________ឧ. अन्ते + अपि = अन्तेऽपि 

__________- ओ + अ > ओ

_______________ឧ. सो + अयम् = सोऽयम्

7. पररूपसन्धिः

__________- अ + ए > ए

_______________ឧ. प्र +  एजते = प्रेजते

__________- अ + ओ > ओ

_______________ឧ. उप +  ओषति = उपोषति

8. प्रकृतिभावः

_______________ឧ. हरी +  एतौ = हरी एतौ

__________प्लुतप्रकृतिभावः

_______________ឧ. - आगच्छकृष्ण३ + अत्र गौश्चरति  = आगच्छकृष्ण३ अत्र गौश्चरति

_________________- गच्छ गौरि३ + असौ तत्रास्ति  = गच्छ गौरि३ असौ तत्रास्ति  

_________________- तिष्ठ वधु३ + एषाप्यागच्छति  = तिष्ठ वधु३ एषाप्यागच्छति  

_________________- शृणु हरे३ + अत्रेयं गोपी  = शृणु हरे३ अत्रेयं गोपी  

_________________- पश्य गुरो३ + एष मां ताडयति  = पश्य गुरो३ एष मां ताडयति  

 

__________प्रगृह्यप्रकृतिभावः

_______________ឧ. - कवी + एतौ  = कवी  एतौ  

_________________- गुरू + इमौ  = गुरू इमौ  

_________________- लते + एते  = लते एते  

_________________- पचेते + इमौ  =  पचेते इमौ 

_________________- अमी + आश्रमाः  =  अमी आश्रमाः 

_________________- अहो + अत्र भवान्  =  अहो अत्र भवान्

bottom of page