ប្រែលោតប្រយោគ
មេរៀនទី៦
पाठः រីមេរៀន षष्ठः ទីប្រាំមួយ។ नौका រីទូក, शकटम् រីរទេះ (រទេះគោ)។
नौका រីទូក इयम् នេះ។ शकटम् រីរទេះ इदम् នេះ។ नाविकः រីនាយនាវិក (អ្នកអុំទូក)។ चन्द्रः រីព្រះចន្ទ។ क्षेपणी រីច្រវា។ पादः រីជើង។
कशा រីរំពាត់។ नदी រីស្ទឹង។ नारी រីនារី។ चक्रम् រីកង់។ आवाम् រីយើងទាំងពីរនាក់។ युवाम् រីអ្នកទាំងពីរ។
आवाम् រីយើងទាំងពីរនាក់ गच्छावः កំពុងទៅ गृहम् កាន់ផ្ទះ शकटेन តាមរទេះ។ युवाम् រីអ្នកទាំងពីរ तरथः កំពុងឆ្លង नदीम् នូវស្ទឹង
नौकया តាមទូក។ नाविकः រីអ្នកអុំទូក क्षिपति តែងអុំ नौकाम् នូវទូក क्षेपण्या ដោយច្រវា។ शाकटिकः រីអ្នកបររទេះគោ ताडयति
តែងវាយ वृषभौ នូវគោឈ្មោលទាំងពីរក្បាល कशया ដោយរំពាត់។ शकटम् រីរទេះ गच्छति តែងទៅ चक्राभ्याम् ដោយសាកង់ទាំងពីរ។
लता រីវល្លិ៍ लसति កំពុងល្អស្អាត पुष्पैः ដោយផ្ទះទាំងឡាយ។ बालकः រីក្មេងប្រុស आह्वयति តែងហៅ चन्द्रम् នូវព្រះចន្ទ हस्तेन ដោយ
ដៃ។ जनाः រីជនទាំងឡាយ गच्छन्ति តែងទៅ पादाभ्याम् ដោយជើងទាំងពីរ។ नारी រីនារី विलसति រមែងរុងរឿង पत्या ដោយសារប្ដី។
ក) प्रश्नाः រីប្រស្នាទាំងឡាយ
១. युवाम् រីអ្នកទាំងពីរ गच्छथः ទៅ गृहम् កាន់ផ្ទះ केन ដោយអ្វី? ២. लता រីវល្លិ៍ लसति កំពុងល្អស្អាត केः ដោយអ្វីទាំងឡាយ?
៣. नारी រីនារី विलसति រមែងរុងរឿង केन ដោយសារនរណា? ៤. आवाम् រីយើងទាំងពីរនាក់ तरावः កំពុងឆ្លង नदीम् នូវស្ទឹង
कया តាមអ្វី? ៥. शकटम् រីរទេះ गच्छति តែងទៅ काभ्याम् ដោយសារអ្វីទាំងពីរ? ៦. जनाः រីជនទាំងឡាយ गच्छन्ति តែងទៅ
काभ्याम् ដោយសារអ្វីទាំងពីរ? ៧. नाविकः រីអ្នកអុំទូក क्षिपति តែងអុំ नौकाम् នូវទូក कया ដោយអ្វី? ៨. शाकटिकः រីអ្នកបរ
រទេះ ताडयति តែងវាយ वृषभौ នូវគោឈ្មោលទាំងពីរ कया ដោយអ្វី? ៩. बालकः រីក្មេងប្រុស आह्वयति តែងហៅ चन्द्रम् នូវព្រះ
ចន្ទ कथम् ដោយរបៀបណា?
ខ) (यूयम् រីអ្នកទាំងឡាយ) पूरयत ចូរបំពេញ वाक्यानि នូវប្រយោគទាំងឡាយ रूपैः ដោយរូបទាំងឡាយ तद्-शब्दस्य នៃតទ៑-សព្ទ។
១. स नाविको नौकां क्षिपति। नाविकः រីនាវិក सः នោះ क्षिपति កំពុងអុំ नौकाम् នូវទូក។
២. सा लता कुसुमैः विलसति। लता រីវល្លិ៍ सा នោះ विलसति កំពុងល្អរុងរឿង कुसुमैः ដោយផ្កាទាំងឡាយ។
គ) (यूयम् រីអ្នកទាំងឡាយ) पूरयत ចូរបំពេញ वाक्यानि នូវប្រយោគទាំងឡាយ लट्-रूपैः ដោយរូបនៃលដ៑ទាំងឡាយ។
១. इमे बालाः पादाभ्यां पाठालयं गच्छन्ति।
बालाः រីក្មេងទាំងឡាយ इमे នេះ गच्छन्ति តែងទៅ पाठालयम् កាន់សាលារៀន पादाभ्याम् ដោយជើងទាំងពីរ។
២. वयं कर्णाभ्यां शब्दम् आकर्णयामः।
वयम् រីយើងទាំងឡាយ आकर्णयामः តែងស្ដាប់ शब्दम् នូវសំឡេង कर्णाभ्याम् ដោយត្រចៀកទាំងពីរ។
៣. नासिकया वयं गन्धं जिघ्रामः। वयम् រីយើងទាំងឡាយ जिघ्रामः តែងហិត गन्धम् នូវក្លិន नासिकया ដោយច្រមុះ។
សទ្ទត្ថកោសៈ
नौका (ស្ត្រី.) ទូក
नाविकः (បុំ.) ) នាវិក, អ្នកអុំទូក
क्षेपणी (ស្ត្រី.) ច្រវា
शकटम् (នបុំ.) រទេះ, រទេះគោ
शाकटिकः (បុំ.) អ្នកបររទេះ, អ្នកបររទេះគោ
कशा (ស្ត្រី.) រំពាត់, ខ្សែតី
चक्रम् (នបុំ.) កង់
पादः (បុំ.) ជើង
नारी (ស្ត្រី.) នារី, មនុស្សស្រី
आवाम् (សវ៌.) យើងទាំងពីរ
युवाम् (សវ៌.) អ្នកទាំងពីរ
तरथः (បរស្មៃ.) ឆ្លង,...
क्षिपति (បរស្មៃ.) ចែវ, អុំ,...
वृषभः (បុំ.) គោឈ្មោល
ताजयति (បរស្មៃ.) វាយ,...
आह्वयति (បរស្មៃ.) ហៅ
घ्रा (जिघ्र्) (បរស្មៃទិធាតុ, ភ្វាទិគណៈ) ហិត,...
आकर्ण् (आ+कर्ण्) (ឧភយទិធាតុ, ចុរាទិគណៈ) ស្ដាប់, ឮ,...
វាក្យសព្ទ
-गच्छावः < गम् + अ + वः, ទៅ, ដល់
-तरथः < तॄ + अ + थः, ឆ្លង, ហែល
-क्षिपति < क्षिप् + अ + ति, ចែវ, អុំ, បោះ,...
-ताडयति < त़ड् + णिच् (अय) + ति, វាយ,...
-गच्छति < गम् + अ + ति, ទៅ, ដល់
-लसति < लस् + अ + ति, ល្អ, ភ្លឺ,...
-बालको हस्तेन < बालकः + हस्तेन
-आह्वयति < आ + ह्वे + अ + ति, ហៅ
-गच्छन्ति < गम् + अ + अन्ति, ទៅ, ដល់
-विलसति < वि + लस् + अ + ति, ល្អ, រុងរឿង,...
-पूरयत < पूर् + णिच् + त, ចូរបំពេញ
-जिघ्रामः < घ्रा + अ + मः, ហិត