ប្រែលោតប្រយោគ
មេរៀនទី៣
पाठः រីមេរៀន तृतीयः ទីបី។ बालौ រីក្មេងប្រុសពីរនាក់, फले រីផ្លែឈើពីរផ្លែ។
बालौ រីក្មេងប្រុសពីរនាក់ इमौ នេះ។ देवौ រីទេវតាពីរអង្គ तौ នោះ។ फले រីផ្លែឈើពីរផ្លែ ते នោះ។ बाले រីក្មេងស្រីពីរនាក់ इमे នេះ។ पात्रे រីក្អមពីរ ते នោះ។ लते រីវល្លិ៍ពីរដើម ते នោះ។
बालौ រីក្មេងប្រុសពីរនាក់ पठतः កំពុងតែអាន។ फले រីផ្លែឈើពីរផ្លែ पततः កំពុងធ្លាក់ចុះ។ बाले រីក្មេងស្រីពីរនាក់ गायतः កំពុងតែច្រៀង។
वृक्षौ រីដើមឈើពីរដើម फलतः កំពុងផ្លែ។ गजौ រីដំរីពីរក្បាល गच्छतः កំពុងទៅ។ पुष्पे រីផ្កាពីរ विकसतः កំពុងរីកស្រស់។ नेत्रे រីភ្នែកទាំងពីរ
स्फुरतः កំពុងឈឺ។ अजौ រីពពែឈ្មោលពីរក្បាល तिष्ठतः កំពុងឈរ។ माला រីកម្រងផ្ការពីរ म्लायतः កំពុងស្វិតស្រពោន។ लते រីវល្លិ៍ពីរដើម
पुष्प्यतः កំពុងផ្កា។ मुखे រីមុខទាំងពីរ लसतः កំពុងរីករាយ។ देवता រីទេវតាទាំងពីរ वदतः កំពុងតែនិយាយ។
ក) प्रश्नाः រីប្រស្នាទាំងឡាយ
១. कौ រីនរណាទាំងពីរ तौ នោះ? ២. के រីអ្វីទាំងពីរ ते នោះ? ៣. कौ រីនរណាពីរនាក់ पठतः កំពុងតែអាន? ៤. के រីអ្វីពីរ पततः កំ
ពុងធ្លាក់ចុះ? ៥. के រីនរណាពីរនាក់ गायतः កំពុងច្រៀង? ៦. कौ រីអ្វីទាំងពីរ फलतः កំពុងផ្លែ? ៧. कौ រីអ្វីទាំងពីរ गच्छतः កំពុង
ទៅ? ៨. के រីអ្វីពីរ विकसतः កំពុងរីកស្រស់? ៩. के រីអ្វីទាំងពីរ स्फुरतः កំពុងឈឺ? ១០. कौ រីអ្វីទាំងពីរ तिष्ठतः កំពុងឈរ?
១១. के រីអ្វីទាំងពីរ म्लायतः កំពុងស្វិតស្រពោន? ១២. के រីអ្វីពីរ पुष्प्यतः កំពុងតែផ្កា? ១៣. के រីអ្វីពីរ लसतः កំពុងរីករាយ?
១៤. कौ រីនរណាពីរនាក់ वदतः កំពុងតែនិយាយ?
ខ) (यूयम् រីអ្នកទាំងឡាយ) पूरयत ចូរបំពេញ वाक्यानि នូវប្រយោគទាំងឡាយ रूपैः ដោយរូបទាំងឡាយ इदम्-तद् शब्दयोः នៃឥទម៑-សព្ទ
និងតទ៑-សព្ទទាំងពីរ។
១. इमौ हस्तै រីដៃទាំងពីរនេះ។ तौ हस्तै រីដៃទាំងពីរនោះ។ ២. इमे कुसुमे រីផ្កាទាំងពីរនេះ។ ते कुसुमे រីផ្កាទាំងពីរនោះ។
៣. इमौ चरणौ រីជើងទាំងពីរនេះ។ तौ चरणौ រីជើងទាំងពីរនោះ។ ៤. इमे अङ्गुल्यौ រីម្រាមដៃពីរនេះ។ ते अङ्गुल्यौ រីម្រាមដៃទាំង
ពីរនោះ។ ៥. इमे पात्रे រីក្អមទាំងពីរនេះ។ ते पात्रे រីក្អមទាំងពីរនោះ។ ៦. इमे कन्ये រីកញ្ញាពីរនេះ។ ते कन्ये រីកញ្ញាទាំងពីរនោះ។
គ) (यूयम् រីអ្នកទាំងឡាយ) पूरयत ចូរបំពេញ वाक्यानि នូវប្រយោគទាំងឡាយ लट्-रूपैः ដោយរូបនៃលដ៑ទាំងឡាយ។
១. बालौ पठतः। ក្មេងប្រុសពីរនាក់កំពុងអាន។ ២. बाले गायतः। ក្មេងស្រីពីរនាក់កំពុងច្រៀង។ ៣. घटौ पततः। ក្អមពីរកំពុង
ធ្លាក់ចុះ។ ៤. गजौ गच्छतः। ដំរីពីរក្បាលកំពុងទៅ។ ៥. पुत्रौ नमतः। កូនប្រុសពីរនាក់កំពុងសំពះ។ ៦. छात्रौ लिखतः। សិស្ស
ប្រុសពីរនាក់កំពុងតែសរសរ។ ៧. नटौ नृत्यतः। បុរសរបាំពីរកំពុងរាំ។ ៨. नेत्रे पश्यतः। ភ្នែកទាំងពីរកំពុងតែមើល។
៩. पादौ चलतः। ជើងទាំងពីរកំពុងដើរ។ ១០. नेत्रे स्फुरतः। ភ្នែកទាំងពីរកំពុងឈឺ។
សទ្ទត្ថកោសៈ
इमौ (បុំ.) इमे (ស្ត្រី.) इमे (នបុំ.) នេះ (ពីរ)។
तौ (បុំ.) ते (ស្ត្រី.) ते (នបុំ.) នោះ (ពីរ)។
कौ (បុំ.) के (ស្ត្រី.) के (នបុំ.) អ្វី? (ពីរ)។
गायति (បរស្មៃ.) ច្រៀង។
फलम् (នបុំ.) ផ្លែឈើ។
चरणः (បុំ.) ជើង។
कन्या (ស្ត្រី.) កន្យា, ស្រីក្រមុំ។
घटः (បុំ.) ក្អម។
पुत्रः (បុំ.) បុត្រ, កូនប្រុស។
छात्रः (បុំ.) សិស្សប្រុស។
नटः (បុំ.) អ្នករបាំ, អ្នករាំ (ប្រុស)។
हस्तः (បុំ.) ដៃ។
अङ्गुली (ស្ត្រី.) ម្រាមដៃ។
कुसुमम् (នបុំ.) ផ្កា។
វាក្យសព្ទ
-पठतः < पठ् + अ + तः, អាន។
-पततः < पत् + अ + तः, ធ្លាក់។
-गायतः < गै + अ + तः, ច្រៀង។
-फलतः < फल् + अ + तः, ផ្លែ, ចេញផ្លែ។
-गच्छतः < गम् + अ + तः, ទៅ, ដល់។
-विकसतः < वि + कस् + अ + तः, រីកស្រស់។
-स्फुरतः < स्फुर् + अ + तः, ឈឺ។
-तिष्ठतः < स्था + अ + तः, ឈរ, ស្ថិតនៅ, តាំងនៅ។
-म्लायतः < म्लै + अ + तः, ស្វិតស្រពោន។
-पुष्प्यतः < पुष्प् + य + तः, ចេញផ្កា, ផ្កា។
-लसतः < लस् + अ + तः, រីករាយ។
-वदतः < वद् + अ + तः, ពោល, និយាយ។
-नमतः < नम् + अ + तः, សំពះ។
-लिखतः < लिख् + अ + तः, សរសេរ។
-नृत्यतः < नृत् + य + तः, រាំ។
-पश्यतः < दृश् + अ + तः, មើល, ឃើញ។
-चलतः < चल् + अ + तः, ដើរ។